Reklama

Rzeczka – wałbrzyskie Zakopane

Podczas naszej dzisiejszej wędrówki po powiecie wałbrzyskim zawitaliśmy do Rzeczki w gminie Walim. W naszym cyklu, w którym opisujemy dzieje miejscowości powiatu wałbrzyskiego nadszedł czas na przedstawienie historii małej górskiej miejscowości, która z ośrodka tkactwa chałupniczego stała się modnym narciarskim kurortem.

 

Rzeczka powstała prawdopodobnie najpóźniej w początku XVIII wieku jako osada związana z ośrodkiem tkackim w pobliskim Walimiu. Leżała w dobrach hrabiów von Hochberg z Książa. Była to jednak niewielka i raczej uboga wieś położona wysoko w górach. W 1748 roku mieszkało tu 26 zagrodników i chałupników, był tez młyn wodny. Istniało również wolne sędziostwo z karczmą sądową. W 1765 roku wartość majątku hrabiego von Hochberga wynosiła 1400 talarów. Mieszkał tu kmieć, 7 zagrodników i 9 chałupników, wszyscy wykonywali jakieś rzemiosła, głównie tkactwo. W 1787 roku było już 23 zagrodników i 26 chałupników, wśród nich 23 chałupniczych tkaczy.

 

Tkactwo daje chleb

Dalszy, znaczny rozwój wsi miał miejsce w pierwszej połowie XIX wieku. Rzeczka nadal stanowiła własność Hochbergów i była już wówczas znacznym ośrodkiem tkactwa chałupniczego. W 1825 roku wieś liczyła 59 domów, było wolne sołectwo, dwa młyny wodne, tartak, gorzelnia, cztery bielniki i dwa folusze. We wsi pracowało 20 krosien bawełnianych i 49 lnianych, a więc chyba wszyscy mieszkańcy byli związani z tkaniem i wykańczaniem tkanin. W 1840 roku w Rzeczce było 60 budynków, a wśród mieszkańców było 18 rzemieślników i 3 handlarzy. Wieś nadal się rozwijała, a w 1861 roku było tu już 88 domów. Od połowy XIX wieku rozpoczął się jednak stopniowy, powolny proces wyludniania, będący wynikiem upadku tkactwa chałupniczego.

 

Głębokiemu regresowi zapobiegł rozwój turystyki, a szczególnie narciarstwa na początku XX wieku. Już pod koniec XIX wieku Rzeczka była popularną wsią letniskową. Zabudowania ciągnęły się aż na Przełęcz Sokolą, gdzie stykały się z domami Sokolca, chociaż górna część wsi nosiła wówczas odrębna nazwę. Tam też skupione były największe i najpopularniejsze gospody i schroniska, m.in. „Grenzbaude” na samej przełęczy. W okresie międzywojennym istniały tu co najmniej 3 duże gospody z miejscami noclegowymi dla turystów. Do rozwoju Rzeczki w znacznym stopniu przyczyniło się doprowadzenie w 1914 roku linii kolejowej z Jugowic do Walimia, która ułatwiła narciarzom dotarcie w ten rejon, już wtedy uchodzący za szczególnie atrakcyjny zimą. W latach 30-tych na terenie Rzeczki były trzy duże gospody z 14, 8 i 30 miejscami noclegowymi, docierała też komunikacja autobusowa i samochodowa.

 

Katorga w górach i narty znów modne

W okresie II wojny światowej na pograniczu Rzeczki i Walimia, a także powyżej wsi w zboczach Włodarza prowadzono duże prace górniczo-budowlane przy drążeniu podziemnych sztolni, których przeznaczenie jest do dziś niejasne. Roboty wykonywali więźniowie z obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, a także innych obozów oraz jeńcy wojenni ulokowani w obozach roboczych w okolicznych miejscowościach. Roboty prowadziła organizacja Todta. Poniżej Rzeczki wykuto nad Walimką u stóp Ostrej trzy sztolnie o łącznej długości około 0,5 km.

Po 1945 roku Rzeczka początkowo znacznie się wyludniła. Funkcjonowała wówczas tylko jako osada górnicza, z tym, że górna jej część nosiła odrębna nazwę Górki. W powojennych latach zupełnie zanikła w Rzeczce funkcja letniskowa, przestały działać dawne gospody i pensjonaty. Dopiero w końcu lat 50-tych nastąpiła adaptacja tych które ocalały na zakładowe ośrodki wczasowe. W latach 70-tych Rzeczka była już ponownie popularnym terenem narciarskim. Większość ośrodków zakładowych należało do przedsiębiorstw ze Świdnicy, działały także dwie stacje turystyczne PTTK. Zaczęto w rzeczce budować wyciągi narciarskie, początkowo zaczepowe, później orczykowe i talerzykowe. Świdnicka Fabryka Urządzeń Przemysłowych przy swoim ośrodku założyła pierwsze w Sudetach urządzenia do wytwarzania sztucznego śniegu, co uniezależniło wyciąg od warunków atmosferycznych. W latach 80-tych pod Przełęczą Sokolą rozbudowano duży ośrodek KWK „Nowa Ruda”, wzniesiono kilka pensjonatów, nową stację GOPR. W latach 90-tych i na początku XXI wieku powstawały kolejne obiekty, a Rzeczka przestała się wyludniać i na powrót stała się popularnym (szczególnie zimą) ośrodkiem wypoczynkowym. Na miejscu powstało sporo nowych domów letniskowych. Obecnie wieś należy do najlepiej zagospodarowanych turystycznie w Sudetach.

Artykuł ukazał się drukiem w Tygodniku "Nowe Wiadomości Wałbrzyskie".

Joomla templates by a4joomla